Um Músíktilraunir



Músíktilraunir hafa verið stór þáttur í tónlistarlífi Íslands. Upphafið má rekja til samstarfs Tónabæjar og SATT (Sambandi alþýðuskálda og tónlistarmanna) sem m.a. stóðu fyrir maraþontónleikum í kjallara Tónabæjar í nóvember 1982. Tilraunirnar voru haldnar í Tónabæ, sem var staðsettur í Skaftahlíð 24, Reykjavík, allt til ársins 2000, en þá flutti Tónabær sig í Safamýrina. Undankvöldin voru ýmist 4-5 og var aðsóknin gífurlega góð; oft á tíðum var áhorfandafjöldinn hátt í 500-600 manns. Til gamans má geta að á fyrstu tilraunirnar kostaði heilar 50 kr. inn.


Tímar í hljóðveri hafa alltaf verið aðalverðlaun Músíktilrauna og fljótlega bættust fleiri styrktaraðilar í hópinn. Efnilegustu- eða bestu hljóðfæraleikarar voru valdir og verðlaunaðir með úttektum í hinum ýmsu hljóðfæraverslunum. Rás 2 hefur svo stl. ár sent út beint frá úrslitakvöldinu og RUV Sjónvarp tekið upp það kvöld og gert sjónvarpsþátt úr því. Fyrir utan þau frábæru fyrirtæki sem stutt hafa við bakið við okkur í sambandi við verðlaun sigursveitanna, þá hafa Músíktilraunir í gegnum árin átt góða bakhjarla. Þar má helsta telja Icelandair, FÍH og Rás 2. Nú í ár hefur SENA bæst í hópinn, sem ásamt Icelandair eru þá aðalbakhjarlar Músíktilrauna. Sérstök dómnefnd kom svo fljótlega til skjalanna til að stemma stigu við „vinsældakosningunum“ svokölluðu, en áhorfendur réðu því hvaða hljómsveitir fóru áfram. Dómnefnd fór þá að velja áhugaverðar hljómsveitir áfram í úrslit, burtséð frá því hvað áhorfendur höfðu valið.


Oft er talað um að Músíktilraunir hafi verið stökkpallur fyrir ungar og óreyndar hljómsveitir út í hinn „harða tónlistarbransa“.  Hljómsveitir á borð við Kolrössu Krókríðandi, Botnleðju, Maus, Mínus, Jakobínarínu, Agent Fresco o.fl. eru ágætis vitnisburður um að ýmis ævintýri taka við að loknum tilraununum. Margar af þessum ofangreindu hljómsveitum stukku í djúpu laugina að loknum Músíktilraunum. Þær tóku upp sínar fyrstu breiðskífur, fóru í hljómleikaferðalög til fjarlægra landa, spiluðu með heimsfrægum hljómsveitum og upplifðu „rokkdrauminn“ á ýmsa vegu. Eins og gengur og gerist þá urðu sum þessarra hljómsveita langlífari en aðrar, en þannig er nú þessi heimur. Að sjálfsögðu má svo ekki gleyma öllum þeim hljómsveitum og tónlistarmönnum sem ekki endilega náðu áfram í úrslit, eða fengu verðlaun. Margar þeirra héldu áfram sínu starfi, og náðu langt, en ekki endilega undir sömu nöfnum og þegar keppnin fór fram. Það er ekki síst reynslan og samveran við aðra tónlistarmenn sem er svo verðmæt og mikilvægur þáttur fyrir þá sem taka þátt. Nýjar hugmyndir og hljómsveitir spretta upp og blómstra í íslensku tónlistarflórunni. Það er einmitt einn helsti tilgangur Músíktilraunanna.


Það er skemmtileg staðreynd að fyrsta hljómsveit til að stíga á stokk í Músíktilraunum 1982, var kvennahljómsveitin Sokkabandið, en oft hefur verið fjallað um skort á þátttöku stúlkna í þessum tilraunum. Það hafa þó nokkuð oft verið stúlknasveitir sem hafa komist í úrslit, eða unnið, sbr.Dúkkulísurnar, Kolrassa Krókríðandi, Á Túr ,Mammút, Spelgur o.fl.


Úrslitakvöld tilraunanna voru allt til ársins 2001 haldin í höfuðstöðvum Tónabæjar, en árið 2001 var í fyrsta skipti brugðið á það ráð að færa úrslitin í stærra húsnæði. Íþróttahús Fram í Safamýrinni varð fyrst fyrir valinu, og árin á eftir hafa bæði undankvöldin og úrslitin verið haldin víða um Reykjavík. Hitt Húsið, Austurbær við Snorrabraut, Tjarnarbíó, Loftkastalinn, Íslenska Óperan og Listasafn Reykjavíkur hafa allt verið vettvangur þessarar glæsilegu tónlistarhátíðar í gegnum árin. Árið 2003 kom Hitt Húsið til samstarfs við Tónabæ, og var svo allt til ársins 2009, en þá tók Hitt Húsið alfarið við skipulagningu Músíktilraunanna. Þessi tónlistarviðburður hefur verið einn aðal vettvangurinn fyrir ungar íslenskar hljómsveitir og tónlistarfólk á aldrinum 13-25 ára til að koma tónlist sinni á framfæri og mun vonandi halda áfram að vera það í framtíðinni.